-
- بخش مانیتورینگ
- شغل,بیبیسی
- ۹ ساعت پیش
گروههای مسلح طرفدار ایران در عراق، در آستانه انتخابات مجلس، روز سهشنبه ۱۱ نوامبر، فعالیتهای خود را برای حضور گستردهتر در این رقابتها تشدید کردهاند؛ اقدامی که نشانه عزم جدی آنها برای تحکیم نفوذشان در نهادهای حکومتی است.
این بسیج سیاسی در حالی صورت میگیرد که آمریکا فشارهای خود را بر بغداد برای مهار یا انحلال این گروهها افزایش داده است. در مقابل، این شبهنظامیان مشارکت در انتخابات را بخشی از «پروژه مقاومت» گستردهتر خود در برابر نفوذ آمریکا و اسرائیل توصیف میکنند.
در ماههای اخیر چند گروه از این نیروها که زیر چتر حشد شعبی، عمدتا متشکل از نیروهای شیعه، فعالیت میکنند، ارتباط خود را با روحانیون، شیوخ قبایل و چهرههای بانفوذ اجتماعی گسترش دادهاند.
علاوه بر فشارهای آمریکا، شماری از فعالان مدنی و گروههای کوچکتر هم با حضور این شبهنظامیان در انتخابات مخالفت کردهاند و آن را تهدید برای سلامت و شفافیت روند رایگیری دانستهاند.
کارزاری گستردهتر و فعالتر
این گروههای شیعه در مقایسه با دورههای پیشین، شور و اشتیاق بیسابقهای برای حضور در انتخابات نشان میدهند.
آنها، بر خلاف انتخابات گذشته، سرمایهگذاری سنگینی در کارزارهای انتخاباتی انجام دادهاند تا نفوذ نظامی خود را به قدرت سیاسی تبدیل کنند، آن هم در شرایطی که فشار واشنگتن رو به افزایش است.
آمریکا بارها از دولت عراق خواسته شاخههای وابسته به ایران در حشد شعبی را منحل یا در ساختار نیروهای امنیتی ادغام کند.
بسیاری از این گروهها و رهبرانشان، به دلیل ارتباط با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و حمله به نیروهای آمریکا و ائتلاف، در فهرست «سازمانهای تروریستی» وزارت خارجه آمریکا قرار گرفتهاند.
اما این گروههای شبهنظامی با نامهای رسمی خود در انتخابات شرکت نمیکنند، بلکه از طریق احزاب و تشکلهای سیاسی ثبتشده یا همپیمان با آنها وارد رقابتها شدهاند.
برخی از این احزاب در انتخابات سالهای ۲۰۱۸ و ۲۰۲۱ نیز حضور داشتند و موفق به کسب چند کرسی مجلس و سمتهایی در کابینه شدند.
کدام گروهها در انتخابات شرکت میکنند؟
بر اساس گزارش رسانههای داخلی و منطقهای، شماری از بانفوذترین گروههای شبهنظامی عراق با شاخههای سیاسی یا ائتلافهای همپیمان خود در انتخابات پارلمانی شرکت خواهند کرد، از جمله:
- کتائب سیدالشهدا از طریق حزب منتصرون.
- کتائب امام علی از طریق جنبش اسلامی عراق.
- انصارالله الاوفیا که جنبش «صدق و عطا» آن را نمایندگی میکند و در جنوب فعالیت دارد.
- کتائب حزبالله که از ائتلاف «حقوق» به رهبری حسین مونس (نماینده مجلس) حمایت میکند. این ائتلاف حالا هم کرسیهایی در مجلس دارد.
- عصائب اهل حق از طریق ائتلاف صادقون که در مجلس نمایندگی میشود.
- سازمان بدر که با شاخه سیاسی شناختهشده خود وارد رقابتها شده و نفوذ گستردهای در استانهای مرکزی و جنوبی دارد.
- فالح فیاض، رئیس حشد شعبی، رهبری ائتلاف «قرار» را بر عهده دارد که بخشی از ائتلاف بزرگتر «بازسازی و توسعه» به رهبری محمد شیاع سودانی، نخستوزیر عراق، است.
- فهرستهای دیگر وابسته به حشد الشعبی شامل کتائب جُندالامام، گردانهای بابِل (یک گروه مسیحی به رهبری رایان کلدانی که به دلیل نقض حقوق بشر از طرف آمریکا تحریم شده) و همچنین بسیج شبک از اقلیت شبک هستند.
خلأهای قانونی و مرزهای مبهم
قانون احزاب سیاسی عراق، مصوب سال ۲۰۱۵، داشتن شاخههای مسلح یا وابستگی خارجی را برای احزاب ممنوع کرده، اما این قانون بهدرستی اجرا نشده است. چند تشکل سیاسی وابسته به گروههایی مانند عصائب اهل حق، کتائب حزبالله و سازمان بدر پیشتر هم در انتخابات مجلس و استانی شرکت کردهاند.
حسام ربیعی، سخنگوی شاخه سیاسی کتائب امام علی با نام جنبش «خدمات»، در گفتوگو با روزنامه قطری العربی الجدید گفت این احزاب مشروعاند، زیرا به گفته او گروههای مادر آنها زیرمجموعه حشد شعبی هستند؛ نهادی زیر نظر دولت که تحت فرمان نخستوزیر فعالیت میکند. او تاکید کرد که رهبری این احزاب غیرنظامی است و از شاخههای مسلح جدا عمل میکند.
با این حال منتقدان میگویند همپوشانی گسترده دفاتر سیاسی و ساختارهای شبهنظامی همچنان ادامه دارد و همین امر به این گروهها اجازه میدهد ضمن حفظ منابع مالی و قدرت، خود را بهعنوان بازیگران مشروع سیاسی معرفی کنند.
ربیعی گفت احزاب سیاسی برخاسته از این گروهها به صورت رسمی ثبت شدهاند و اداره آنها بر عهده هیئتهایی غیرنظامی است، نه گروههای نظامی.
چرا شبهنظامیان به دنبال ورود به نهادهای انتخابی هستند؟
تحلیلگران میگویند تلاش انتخاباتی این گروهها، هم جنبه دفاعی دارد و هم راهبردی، و هم تلاشی است برای حفاظت از خود در برابر فشارها و تثبیت نفوذشان بر ساختار سیاسی و امنیتی عراق.
بسیاری از این گروهها، با پشتوانه مالی پایدار و نفوذ اجتماعی گسترده، در حال هماهنگی با نمایندگان مستقل و چهرههای بانفوذ قبایل از جمله برخی قبایل سنی هستند تا اکثریت مجلس را به دست آورند.
علاء مصطفی، تحلیلگر سیاسی از دانشگاه بغداد، به روزنامه العربی الجدید گفت همسویی برخی از این گروهها با ائتلاف «بازسازی و توسعه» به رهبری محمد شیاع السودانی، نخستوزیر عراق، «نشانهای از گرایش به ادغام در ساختار دولت» و شاید «آمادگی تدریجی برای کنار گذاشتن سلاح» است.
پایگاه خبری اماراتی ارم نیوز به نقل از یک منبع سیاسی بدون ذکر نام نوشت که حضور شبهنظامیان با پوشش احزاب مدنی، اقدامی تاکتیکی برای نرمتر نشان دادن چهره آنها و کاهش مقاومت افکار عمومی است، در حالی که جای پایشان در مجلس حفظ میشود.
علاء نشوع، کارشناس امنیتی، به همین رسانه گفت که این گروهها با «آزمونی بیسابقه» روبهرو شدهاند، چرا که سرنوشت آنها به بخشی از مذاکرات ایران و آمریکا گره خورده است. او افزود: «انتخابات شاید برایشان راه نجاتی سیاسی باشد، اما در عین حال آنها را در معرض تلاشهای داخلی و بینالمللی برای محدود کردن نقششان قرار میدهد.»
منبع: بی بی سی
